Pointedweb

Heb je een cookiebanner nodig? Wanneer het moet, en hoe je er zonder kunt

Een cookiebanner is niet voor elke website verplicht. Zo bepaal je of jij er een nodig hebt, en welke alternatieven je hebt om er geen te hoeven tonen.

Door Rick Bakens8 min lezen

Dit artikel is geen juridisch advies. Het volgt de uitleg van de ACM en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), geraadpleegd in november 2026. Twijfel je over jouw situatie, vraag het een jurist.

“Moet ik een cookiebanner op mijn website?” Het antwoord is: niet altijd. Maar vaker wel dan niet, omdat veel gangbare tools toestemming vragen. En bij een verkeerde banner loop je meer risico dan bij geen banner. Dit is wanneer het moet, en hoe je het kunt vermijden.

De regels in het kort

Twee wetten spelen een rol, met twee toezichthouders:

  • De cookiebepaling (artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet). Die gaat over het plaatsen of uitlezen van informatie op het apparaat van een bezoeker. De ACM houdt hier toezicht op.
  • De AVG. Die gaat over het verwerken van persoonsgegevens, ook via cookies. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt hier toezicht op.

De regel van de AP is duidelijk: er zijn drie soorten cookies, met elk een eigen regime.

Soort Voorbeelden Toestemming?
Functioneel Winkelmandje, inlogsessie, taalkeuze, beveiliging, onthouden van je cookiekeuze Nee, wel informeren
Beperkt analytisch (geringe privacyimpact) Eenvoudige statistieken over je eigen site, zonder profielen of doorgifte Nee, wel informeren en bezwaar mogelijk maken
Overige Tracking, advertenties, sociale pixels, analytische cookies met meer dan geringe impact Ja, vooraf

Daarbij geldt ook: de regels zijn niet beperkt tot cookies. Ze gelden voor alle technieken die informatie op het apparaat opslaan of uitlezen, zoals local storage, trackingpixels en fingerprinting.

Wanneer heb je wél een cookiebanner nodig?

Zodra je iets gebruikt uit de derde categorie. Dat zijn onder andere:

  • Google Analytics, en andere analysetools die gegevens voor eigen doeleinden van de aanbieder gebruiken of cookies met herleidbare identificatie plaatsen.
  • Advertentie- en trackingpixels: Meta (Facebook, Instagram), Google Ads, LinkedIn Insight Tag, TikTok.
  • Remarketing en conversietracking van advertentieplatforms.
  • Heatmaps en sessie-opnames (zoals Hotjar of Microsoft Clarity).
  • Ingesloten inhoud van derden die zelf cookies plaatst of gegevens verzamelt: YouTube-video’s, Google Maps, sociale feeds, chatwidgets.
  • Sociale deelknoppen die van de netwerken worden geladen.
  • Captcha’s en formulierdiensten die tracken (afhankelijk van de dienst).

Geldt dit voor je, dan moet je vooraf toestemming vragen. Niets van deze tools mag laden vóórdat de bezoeker heeft gekozen.

Wanneer heb je geen cookiebanner nodig?

De AP schrijft het expliciet: gebruik je alleen functionele cookies en/of beperkt analytische cookies, dan heb je geen cookiebanner nodig. Je moet wel:

  • bezoekers informeren over deze cookies, bijvoorbeeld in je privacyverklaring;
  • bij beperkt analytische cookies het makkelijk maken om bezwaar te maken, en de verwerking baseren op gerechtvaardigd belang;
  • een tabel of lijst bijhouden van wat je plaatst en waarom.

Dat betekent dat een eenvoudige bedrijfswebsite met een contactformulier, een vormgeving zonder externe embeds en een privacyvriendelijke meting zonder banner kan.

Wat is “beperkt analytisch”?

De wet noemt het niet uitputtend. De uitzondering geldt voor opslag of toegang die uitsluitend nodig is om informatie te krijgen over de kwaliteit en effectiviteit van je eigen dienst, en die geen of geringe gevolgen heeft voor de privacy.

Voor de praktijk is dit een bruikbare toets. Het komt waarschijnlijk in aanmerking als alles hieronder klopt:

  1. De gegevens worden alleen gebruikt om je eigen website te verbeteren.
  2. Er is geen profielvorming en geen volgen over meerdere sites.
  3. Gegevens worden niet voor eigen doeleinden aan derden doorgegeven of gecombineerd met andere gegevens.
  4. Geen directe identificatie van personen; geen koppeling aan accounts of advertentieprofielen.
  5. De bewaartermijn is kort en beperkt.
  6. Je hebt het vastgelegd in je privacyverklaring en bezoekers kunnen bezwaar maken.

Eén “nee” is genoeg om toestemming nodig te hebben. Heb je twijfel, ga dan uit van toestemming, of leg een goede belangenafweging vast.

De alternatieven om zonder banner te werken

1. Een cookieloze, privacyvriendelijke analysetool

In plaats van Google Analytics kun je een tool kiezen die ontworpen is om zonder toestemming te meten: Plausible, Fathom, Simple Analytics, Umami, of een zelf gehoste Matomo in cookieloze instelling. Zulke tools:

  • plaatsen geen cookies en slaan niets op het apparaat op;
  • bouwen geen profielen op en volgen niet over sites heen;
  • tonen je het belangrijkste: bezoekers, pagina’s, bronnen, doelen.

Voordeel: je meet alle bezoekers, niet alleen degenen die cookies accepteren. Voor veel bedrijfswebsites is dat nuttiger dan de gedetailleerde, maar onvolledige data uit Google Analytics. Let op: controleer de instellingen en de verwerkersovereenkomst, en let op wat een tool precies verzamelt (IP-adres, identificatie). Niet elke “cookieloze” tool voldoet automatisch. Een tool die een apparaat herkent met fingerprinting valt juist weer onder de regels.

2. Gebruik je eigen serverlogs

Je hosting-server legt toch al bezoeken vast. Met een tool die logbestanden analyseert, krijg je basiscijfers zonder iets op het apparaat van de bezoeker te plaatsen. Het is beperkter (bots tellen mee, geen doelen), maar privacyarm.

3. Meet gebeurtenissen die je al zelf opslaat

Een aanvraag die via je formulier binnenkomt, staat al in je CRM of mailbox. Je hoeft dat niet te tracken om te weten hoeveel het er zijn. Een koppeling met je CRM geeft je dan inzicht in bron en resultaat, zie CRM koppelen aan je website.

4. Laad externe inhoud pas na een klik

Een YouTube-video of Google Map plaatst cookies en deelt gegevens zodra hij laadt. Alternatieven:

  • Toon een eigen voorbeeldafbeelding met een afspeelknop, en laad de video pas na een klik, met een korte melding. Zo vraag je toestemming op het moment dat het ertoe doet.
  • Gebruik een statische kaart of een link naar Google Maps, in plaats van een ingesloten kaart.
  • Plaats geen sociale feeds en deelknoppen die van het netwerk laden. Een gewone link volstaat.

5. Host lettertypes en scripts zelf

Google Fonts, jQuery vanaf een extern netwerk en andere bibliotheken laden van een derde partij, die je bezoekers-IP ziet. Hosting op je eigen server is sneller, voorkomt het delen van gegevens en past bij Core Web Vitals.

6. Gebruik geen advertentiepixels

Wie niet adverteert met tracking, heeft ze niet nodig. Heb je ze wel nodig (voor advertentiemeting of remarketing), dan is een banner onvermijdelijk.

7. Spambescherming zonder tracker

Een captcha van een groot platform kan gegevens delen of cookies plaatsen. Een verborgen veld (honeypot) en een tijdscontrole houden de meeste spam tegen, zonder cookies. Onze eigen formulieren werken zo, zie formulieren die mensen afmaken.

Zo weet je welke situatie bij jou past

Loop deze vragen langs:

  1. Plaatst of leest je site iets anders dan functionele cookies? Nee: geen banner, wel informeren.
  2. Gebruik je Google Analytics, advertentiepixels, heatmaps of embeds die tracken? Ja: banner nodig.
  3. Kun je dat vervangen door een cookieloze tool of click-to-load? Ja: dan kan de banner weg.
  4. Heb je het echt nodig? Dan een banner die klopt, zie hieronder.

Als je een banner nodig hebt: wat moet erin?

De AP geeft vier vuistregels. De belangrijkste:

  • Informeer vooraf over wat je doet, voor welke doelen en met wie je gegevens deelt, op het eerste scherm.
  • Weigeren is even makkelijk als accepteren: gelijke knoppen, op dezelfde laag, zonder extra bevestiging. Bied je “alles accepteren” aan, bied dan ook “alles weigeren” aan.
  • Intrekken is even makkelijk als geven, en je vertelt het al in de banner. Een knop of link die altijd bereikbaar is, bijvoorbeeld “Cookie-instellingen”, helpt.
  • Geen vooraangevinkte vakjes, geen cookiemuur, en geen toestemming uit doorscrollen.

Plaats niets (behalve functionele cookies) vóórdat de bezoeker een keuze heeft gemaakt. Hoe je dat technisch regelt met Google-tags, lees je in cookiebanner en Google Consent Mode.

Wat kan er misgaan?

De AP controleert sinds 2024 strenger op cookiebanners en kondigde in oktober 2026 een onderzoek aan naar websites met een misleidende banner. Op de cookiepagina van de AP staan ook boetebesluiten, onder andere een boete van 600.000 euro aan het bedrijf achter Kruidvat. Voor een klein bedrijf zijn de bedragen lager, maar de schade door een slechte banner of een melding van een bezoeker is reëel. Veelgemaakte fouten:

  • trackers die laden voordat er een keuze is gemaakt;
  • een weigerknop die verstopt zit of een extra klik kost;
  • een standaardbanner van een leverancier die nooit is aangepast (je blijft zelf verantwoordelijk);
  • een privacyverklaring die niet klopt met wat de site doet.

Zo controleer je je eigen site

  1. Open je site in een privévenster en bekijk, zonder iets te kiezen, in je browser de ontwikkelaarstools: tabblad Toepassing (cookies en lokale opslag) en Netwerk (verzoeken naar andere partijen).
  2. Zie je cookies of verzoeken van Google, Meta of anderen vóór de keuze? Dan laadt er iets dat toestemming nodig heeft.
  3. Onze gratis website-check test ook of je trackers laadt zonder toestemmingsregeling.

Onze eigen aanpak

Op onze eigen site gebruiken we Google Analytics, uitsluitend na toestemming, via een banner met twee even grote knoppen, een korte uitleg en een link “Cookie-instellingen” in de voettekst. Voor klanten die liever geen banner willen, bespreken we de mogelijkheden hierboven. Zie ook Google Analytics 4 voor het mkb voor wat je met toestemming wel en niet ziet.

Welke route past bij jou?

Het gaat om een afweging tussen meetgemak, gedetailleerde data en een rustige website. Wij denken graag mee en bouwen websites met een meting en privacyaanpak die bij je past. Bekijk website laten maken of neem contact op.

Bronnen: Autoriteit Persoonsgegevens (autoriteitpersoonsgegevens.nl, onderwerp Cookies en Vuistregels heldere cookiebanners), ACM (acm.nl, Cookies plaatsen) en artikel 11.7a Telecommunicatiewet.

Portretfoto van Rick Bakens

Rick Bakens

Oprichter van Pointedweb in Eindhoven. Bouwt sinds 2013 websites, webshops en platforms. Vragen over dit onderwerp? Neem contact op.

Vragen

Veelgestelde vragen

Staat je vraag er niet bij? Mail naar [email protected] of bel ons, je hebt snel antwoord.

Stel je vraag
Heb ik een cookiebanner nodig als ik alleen Google Analytics gebruik?

In de praktijk wel. Google Analytics valt meestal niet onder de uitzondering voor analytische cookies met geringe privacyimpact, omdat gegevens bij Google terechtkomen. De veilige weg is toestemming vragen vóórdat de meting start. Wil je geen banner, kies dan een cookieloze en privacyvriendelijke analysetool.

Mag ik toestemming afleiden uit doorscrollen of doorklikken?

Nee. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is verder scrollen of niets doen geen geldige toestemming. Toestemming moet een actieve, bewuste keuze zijn, en vooraf aangevinkte vakjes tellen niet.

Wat gebeurt er als ik de regels niet naleef?

De ACM houdt toezicht op de cookiebepaling in de Telecommunicatiewet en de Autoriteit Persoonsgegevens op de verwerking van persoonsgegevens. Zij kunnen een onderzoek starten en boetes opleggen. De AP controleert sinds 2024 strenger op cookiebanners.

Zijn cookieloze analysetools echt zonder banner te gebruiken?

Vaak wel, mits ze echt niets op het apparaat van de bezoeker opslaan of uitlezen, geen profielen opbouwen en geen gegevens voor eigen doeleinden aan derden doorgeven. Het hangt af van de tool en de instellingen. Leg je afweging vast en vermeld het in je privacyverklaring.

Meer over Systemen & koppelingen

Alle artikelen

Contact

Welke systemen wil je koppelen?

Geen verplichtingen, gewoon een goed gesprek over jouw project.

In ontwikkeling

Nieuwe webshop

Voor een specialist in auto-onderdelen

Hierna

Uythoven & vd Berg

Nieuwe website, als volgende aan de beurt

Gepland

Ook een nieuwe website?

Neem nu contact op