Pointedweb

Snelheid en beweging: wat tijd met de beleving van je website doet

Een site hoeft niet alleen snel te zijn, hij moet ook snel aanvoelen. Zo werken tijd en beweging in het brein, en hoe je ze inzet.

Door Rick Bakens4 min lezen

Wanneer is een website snel? De meeste mensen denken aan seconden op een stopwatch. Maar bezoekers meten niet, ze voelen. Een pagina die in twee seconden laadt maar meteen iets laat zien, voelt sneller dan een pagina van anderhalve seconde die eerst leeg blijft. En een animatie kan dat gevoel versterken of juist verpesten.

Drie tijdsgrenzen die ertoe doen

Al in de jaren zestig en negentig onderzochten onderzoekers (Miller, later Card en collega’s, door Jakob Nielsen verwoord) hoe mensen op wachttijd reageren. Hun bevindingen gelden nog steeds:

Tijd Wat de gebruiker ervaart
Tot 0,1 seconde Voelt als direct. Het resultaat lijkt het gevolg van je eigen handeling.
Tot 1 seconde Je merkt de vertraging, maar je gedachtegang blijft intact.
Rond 10 seconden Je aandacht is weg. Mensen willen iets anders gaan doen.

Daarbij hoort de Doherty-drempel uit IBM-onderzoek van 1982: de productiviteit schiet omhoog als computer en gebruiker binnen ongeveer 400 milliseconden op elkaar reageren.

De les voor een website: een klik moet onmiddellijk zichtbaar reageren (kleurverandering, pijl, laadstatus), ook als het resultaat langer duurt.

Gevoelde snelheid versus echte snelheid

Je kunt de beleving verbeteren zonder dat de pagina echt sneller is:

  • Toon eerst het belangrijkste. Tekst en kop komen eerst, afbeeldingen daarna.
  • Gebruik laadstatussen. Een skeleton (grijze blokken waar inhoud komt) voelt sneller dan een draaiend wieltje.
  • Geef direct feedback op een klik: de knop verandert of laat zien dat hij bezig is.
  • Voorkom verspringen. Geef afbeeldingen en blokken een vaste ruimte, zodat de pagina niet beweegt tijdens het laden.

Waar animatie voor dient

Beweging is geen decoratie, althans niet als hij goed is. Er zijn drie nuttige taken:

  1. Feedback: laten zien dat een actie is aangekomen (een knop die indrukt).
  2. Oriëntatie: laten zien wat er verandert (een menu dat uitklapt, een kaart die doorschuift).
  3. Aandacht: het oog naar het juiste punt leiden (een element dat even oplicht).

Alles daarbuiten is versiering. Dat mag, maar het heeft een prijs: aandacht, laadtijd en soms toegankelijkheid.

Hoe lang mag een animatie duren?

Grofweg 150 tot 500 milliseconden. Kortere kleine bewegingen (een hover) rond 150 tot 250 ms, grotere (een paneel dat verschijnt) tot 400 of 500 ms. Langer voelt traag. Gebruik zachte versnelling en vertraging in plaats van een lineaire beweging, want dat voelt natuurlijker.

Een les van onze eigen homepage

Dit klinkt in theorie netjes. In de praktijk gaat het mis op plekken waar je het niet verwacht. We hebben het zelf meegemaakt.

Onze homepage had een animatie waarbij de woorden van de kop één voor één omhoog schoven. Mooi, maar de woorden werden pas opgeknipt en getoond nadat het JavaScript geladen was. Op een gemiddelde telefoon met een trage verbinding betekende dat: ruim twee seconden lang geen kop. De pagina was technisch al binnen, maar zichtbaar was er niets.

De oplossing was niet de animatie schrappen, maar de volgorde omdraaien: de woorden worden nu op de server opgeknipt en de animatie draait volledig in CSS, zonder te wachten op scripts. Het effect is hetzelfde, de kop staat er meteen. In onze test daalde de tijd tot het grootste element (LCP) van circa 1,9 naar 1,5 seconde, en de Speed Index van 2,3 naar 1,4 seconde. Dat zijn labmetingen met gesimuleerde trage verbinding, geen live bezoekersdata, maar de richting is duidelijk.

De les: inhoud mag nooit afhankelijk zijn van een animatie. Laat de animatie de inhoud ondersteunen, niet eerst wegnemen.

Toegankelijkheid van beweging

Beweging kan voor sommige mensen echt hinderlijk zijn: duizeligheid, misselijkheid of afleiding. Daarom bestaat de browserinstelling prefers-reduced-motion. Respecteer die: zet animaties uit of maak ze rustig. Bewegende inhoud die langer dan vijf seconden doorloopt, zoals een carrousel, moet bovendien te pauzeren zijn (een WCAG-eis). Lees meer in toegankelijke website en WCAG.

Een checklist voor animatie

  • Heeft de animatie een doel (feedback, oriëntatie, aandacht)?
  • Blijft inhoud zichtbaar als scripts langzaam laden?
  • Gebruik je alleen lichte eigenschappen (transform en opacity)?
  • Duurt hij korter dan een halve seconde?
  • Werkt het met ‘minder beweging’ aan?
  • Getest op een gewone telefoon met een trage verbinding?

Snel is mooi, maar mooi mag ook

Een snelle website en een website met beweging sluiten elkaar niet uit. Het gaat om volgorde en maat. Meer over het meten van snelheid lees je in Core Web Vitals verbeteren. Wil je een site met karakter die ook snel is? Bekijk website laten maken of neem contact op.

Portretfoto van Rick Bakens

Rick Bakens

Oprichter van Pointedweb in Eindhoven. Bouwt sinds 2013 websites, webshops en platforms. Vragen over dit onderwerp? Neem contact op.

Vragen

Veelgestelde vragen

Staat je vraag er niet bij? Mail naar [email protected] of bel ons, je hebt snel antwoord.

Stel je vraag
Zijn animaties slecht voor de snelheid van mijn website?

Niet per se. Animaties met CSS (vooral transform en opacity) zijn licht. Het gaat mis als inhoud pas zichtbaar wordt na een animatie die op JavaScript wacht, of als een animatie lange taken veroorzaakt. Test altijd op een gemiddelde telefoon.

Wat is de Doherty-drempel?

Een bevinding uit onderzoek bij IBM in 1982: de productiviteit stijgt sterk als computer en gebruiker binnen ongeveer 400 milliseconden op elkaar reageren. Daaronder voelt het als een vloeiend gesprek, daarboven begint de gebruiker te wachten.

Wat doet ‘prefers-reduced-motion’?

Het is een instelling in besturingssystemen voor mensen die last hebben van beweging, bijvoorbeeld bij duizeligheid. Een website kan die instelling lezen en animaties uitschakelen of beperken. Het hoort bij toegankelijk ontwerp.

Meer over Webdesign, UX & kleur

Alle artikelen

Contact

Een website in de kleuren van jouw merk?

Geen verplichtingen, gewoon een goed gesprek over jouw project.

In ontwikkeling

Nieuwe webshop

Voor een specialist in auto-onderdelen

Hierna

Uythoven & vd Berg

Nieuwe website, als volgende aan de beurt

Gepland

Ook een nieuwe website?

Neem nu contact op