Pointedweb

Waarom je website niet té origineel moet zijn: de wet van Jakob

Mensen brengen het grootste deel van hun tijd op andere websites door. Daarom verwachten ze dat die van jou ook zo werkt. Wat betekent dat voor je ontwerp?

Door Rick Bakens3 min lezen

Stel, je stapt in een huurauto in een ander land. De pedalen zitten op de verwachte plek, het stuur is aan de andere kant, maar de richtingaanwijzer zit in een vreemde hoek. Je gaat de eerste kilometers de ruitenwissers aan als je wilt afslaan. Niet omdat de auto slecht is, maar omdat jij verwachtte dat het anders zou werken.

Zo gaat het bezoekers ook als je website op een afwijkende manier werkt.

De wet van Jakob

Usability-expert Jakob Nielsen formuleerde het zo: gebruikers brengen het grootste deel van hun tijd door op andere websites. Dat betekent dat ze een beeld hebben opgebouwd van hoe websites werken, en dat beeld nemen ze mee naar de jouwe. Waar jij afwijkt, moeten ze nadenken. Elke seconde nadenken kost aandacht, en aandacht is wat je nodig hebt voor je boodschap.

Welke patronen mensen verwachten

Dit zijn vaste plekken en gedragingen die de meeste mensen kennen:

  • Het logo linksboven, en een klik erop brengt je naar de homepage.
  • De hoofdnavigatie bovenaan, met “Contact” als laatste of rechts.
  • Een zoekveld met een vergrootglas, een winkelwagen rechtsboven in een webshop.
  • Een footer met contactgegevens, privacy en de voorwaarden.
  • Onderstreepte of gekleurde links, en een cursor die verandert als je erover gaat.
  • Een gevulde knop is de hoofdactie, een omrand of tekstlink de tweede.
  • Een kruisje rechtsboven sluit een venster.
  • Formulieren met labels, een duidelijke verzendknop en foutmeldingen bij het veld.

Ze lijken vanzelfsprekend. Dat is precies het punt: ze zijn vanzelfsprekend omdat iedereen ze volgt.

Waar je origineel mag zijn

De wet van Jakob is geen pleidooi voor saaie websites. Het gaat om gedrag, niet om uiterlijk. Je kunt een menu op de verwachte plek zetten en het toch volledig eigen vormgeven. Waar je creatief mag zijn:

  • Beeld, kleur en sfeer. Hier onderscheid je je.
  • Tekst en toon. Je eigen stem maakt je herkenbaar.
  • Beweging en detail, zolang het de bediening niet in de weg zit.
  • Opbouw van een verhaal op je homepage of een case.

Waar je beter niet origineel bent: navigatie, formulieren, afrekenen, zoeken en alles waar een bezoeker een taak moet uitvoeren.

Het hamburgermenu: een leerzaam voorbeeld

Het driestreepjesmenu is op mobiel inmiddels bekend genoeg om te werken. Op desktop ligt dat anders: Nielsen Norman Group testte verborgen navigatie en vond dat bezoekers op desktop minder pagina’s ontdekten en er langer over deden, omdat de opties pas na een klik zichtbaar zijn. Een zichtbaar menu is dan beter. Op onze site zie je daarom op desktop een gewoon menu en op mobiel het hamburgermenu.

Duidelijke woorden gebruiken

Patronen gelden ook voor taal. Een menu-item moet heten wat bezoekers verwachten:

  • “Contact” in plaats van “Laten we connecteren”.
  • “Prijzen” in plaats van “Investering”.
  • “Diensten” in plaats van “Onze oplossingen”.

Creatieve namen voelen slim, maar kosten bezoekers een seconde denkwerk, en soms de klik. Bewaar je creativiteit voor de koppen op de pagina zelf.

Zo test je het

Een eenvoudige test: vraag iemand om een taak uit te voeren zonder uitleg, bijvoorbeeld “zoek uit hoe je een afspraak maakt”. Let niet op wat hij zegt, maar op wat hij doet: waar kijkt hij, waar klikt hij, waar aarzelt hij? Dat laat zien waar je afwijkt van wat hij verwacht. Meer testen met een klein aantal mensen staat in UX en UI uitgelegd.

Verrassend is mooi, behalve in de bediening

Een bezoeker die niet hoeft na te denken over hoe je site werkt, heeft aandacht over voor wat je te vertellen hebt. Dat is het hele idee. Wil je een site die eigen is in uitstraling en vanzelfsprekend in gebruik? Bekijk website laten maken of neem contact op.

Portretfoto van Rick Bakens

Rick Bakens

Oprichter van Pointedweb in Eindhoven. Bouwt sinds 2013 websites, webshops en platforms. Vragen over dit onderwerp? Neem contact op.

Vragen

Veelgestelde vragen

Staat je vraag er niet bij? Mail naar [email protected] of bel ons, je hebt snel antwoord.

Stel je vraag
Wat is de wet van Jakob?

Een ontwerpprincipe van Jakob Nielsen: gebruikers brengen het grootste deel van hun tijd door op andere websites. Ze verwachten dat jouw site werkt als de sites die ze al kennen. Hoe meer je afwijkt, hoe meer ze moeten (her)leren.

Betekent dit dat alle websites er hetzelfde uit moeten zien?

Nee. Het gaat om gedrag, niet om uiterlijk. Een menu op de verwachte plek, een zoekicoon dat een vergrootglas is en een winkelwagen rechtsboven mogen in elke stijl worden uitgevoerd. De vormgeving kan volledig eigen zijn.

Is een hamburgermenu slecht op desktop?

Onderzoek van Nielsen Norman Group liet zien dat verborgen navigatie op desktop de vindbaarheid van pagina’s verlaagt en het gebruik ervan vertraagt. Op mobiel is een hamburgermenu inmiddels gewoon. Op desktop werkt een zichtbaar menu beter.

Meer over Webdesign, UX & kleur

Alle artikelen

Contact

Een website in de kleuren van jouw merk?

Geen verplichtingen, gewoon een goed gesprek over jouw project.

In ontwikkeling

Nieuwe webshop

Voor een specialist in auto-onderdelen

Hierna

Uythoven & vd Berg

Nieuwe website, als volgende aan de beurt

Gepland

Ook een nieuwe website?

Neem nu contact op